بکسل کردن خودرو با طناب فقط وقتی درست است که مسیر کوتاه و خلوت باشد، خودروی خراب دندهٔ دستی داشته باشد و ترمز و فرمانش کار کند. اگر خودرو اتوماتیک یا دودیفرانسیل است، ترمز یا فرمانش از کار افتاده، یا کنار اتوبان مانده‌اید، طناب را کنار بگذارید و یدک‌کش یا کفی خبر کنید.
هشدار ایمنی: خودرویی که موتورش خاموش است، بوستر ترمز و کمک فرمان ندارد؛ پدال ترمز سفت می‌شود و فرمان سنگین. کسی که پشت فرمان خودروی کشیده‌شده می‌نشیند باید این را از قبل بداند و توان فشار دادن محکم پدال را داشته باشد. هرگز بین دو خودرو یا کنار طنابِ کشیده نایستید؛ طنابی که پاره شود مثل شلاق برمی‌گردد.
چه زمانی بکسل با طناب قابل قبول است
طناب بکسل راه‌حل موقت است، نه روش حمل. کار آن این است که خودرو را از وسط خیابان به کنار بکشد یا تا نزدیک‌ترین جای امن و تعمیرگاه همان محله برساند. هر چه مسیر طولانی‌تر و شلوغ‌تر شود، احتمال برخورد دو خودرو با هم، بریدن طناب و آسیب به قلاب و سپر هم بیشتر می‌شود.
پیش از بستن طناب این چند شرط را یکی‌یکی مرور کنید. اگر حتی یکی از آن‌ها برقرار نیست، کشیدن با طناب را فراموش کنید.
- خودروی خراب دندهٔ دستی و تک‌دیفرانسیل است و می‌شود آن را خلاص کرد.
- ترمز پایی و ترمز دستی کار می‌کند و چرخ‌ها آزاد می‌چرخند.
- فرمان قفل نیست و سوئیچ می‌تواند در حالت باز بماند تا قفل فرمان عمل نکند.
- چهار چرخ سالم روی زمین است؛ لاستیک ترکیده، چرخ کج‌شده یا جلوبندی آسیب‌دیده ندارید.
- یک رانندهٔ هوشیار و باتجربه پشت فرمان خودروی کشیده‌شده می‌نشیند.
- خودروی کشنده هم‌وزن یا سنگین‌تر از خودروی خراب است و ترمز سالمی دارد.
- مسیر کوتاه، هموار، روشن و کم‌رفت‌وآمد است و شیب تند ندارد.
خودروهایی که نباید با طناب کشیده شوند
بیشترِ خسارت‌های بکسل از همین‌جا شروع می‌شود: خودرو را می‌کشند چون «فقط چند خیابان است»، و چند روز بعد گیربکس یا دیفرانسیل صدا می‌دهد. جدول زیر حالت‌های رایج را نشان می‌دهد.
| وضعیت خودرو | چرا طناب مناسب نیست | راه درست |
|---|---|---|
| گیربکس اتوماتیک | با موتور خاموش روغن‌کاری داخل گیربکس انجام نمی‌شود و چرخیدن چرخ‌های محرک به آن آسیب می‌زند | کفی خودروبر، یا طبق دفترچهٔ همان خودرو |
| دودیفرانسیل و چهارچرخ محرک | هر چهار چرخ به سامانهٔ انتقال قدرت وصل است و کشیدن روی زمین به آن فشار می‌آورد | کفی خودروبر |
| دیفرانسیل عقب با گیربکس اتوماتیک | چرخ‌های عقب گیربکس را می‌چرخانند، حتی اگر جلوی خودرو بلند شده باشد | کفی، یا بلند کردن چرخ‌های محرک با یدک‌کش |
| ترمز ازکارافتاده یا پدال شل | خودروی عقبی نمی‌تواند بایستد و به خودروی کشنده می‌خورد | یدک‌کش یا کفی |
| فرمان قفل یا آسیب‌دیده | خودرو مسیر را دنبال نمی‌کند و به کنار منحرف می‌شود | کفی خودروبر |
| خودروی تصادفی | چرخ، جلوبندی یا شاسی ممکن است آسیب دیده باشد و در حرکت جدا شود | کفی خودروبر |
| برقی و هیبریدی | چرخیدن چرخ‌ها موتور برقی را می‌چرخاند و می‌تواند به مدار آن آسیب بزند | فقط کفی، طبق دستور سازنده |
بعضی سازنده‌ها برای خودروی اتوماتیک اجازهٔ کشیدن در مسافت خیلی کوتاه و با سرعت کم را داده‌اند، اما این اجازه برای هر مدل فرق دارد و فقط در دفترچهٔ همان خودرو نوشته شده است. اگر دفترچه دم دست نیست، فرض را بر این بگذارید که مجاز نیست. دلیل فنی این موضوع را در راهنمای حمل خودروی اتوماتیک با کفی جداگانه توضیح داده‌ایم.
چرا بکسل در اتوبان و جادهٔ پرسرعت خطرناک است
در خیابان فرعی اگر طناب شل شود یا خودروی جلویی ناگهان بایستد، سرعت آن‌قدر کم است که رانندهٔ عقبی فرصت واکنش دارد. در اتوبان این فرصت وجود ندارد. دو خودرو که با چند متر طناب به هم بسته‌اند و آهسته می‌روند، برای خودروهایی که با سرعت بالا از پشت می‌رسند مانعی غیرمنتظره‌اند، و طناب در شب تقریباً دیده نمی‌شود.
- اختلاف سرعت با بقیهٔ خودروها زیاد است و خطر برخورد از پشت بالا می‌رود.
- تغییر خط یا خروج از اتوبان با دو خودروی به‌هم‌بسته سخت و کند است.
- در سرازیری، خودروی عقبی با ترمز بدون بوستر به‌سختی فاصله‌اش را نگه می‌دارد.
- خودروی دیگری ممکن است بین دو خودرو بپیچد، چون طناب را نمی‌بیند.
- اگر طناب ببرد، خودروی خراب وسط خط عبور و بدون نیروی حرکت می‌ماند.
برای همین در آزادراه و جادهٔ بین‌شهری کار درست این است که خودرو را تا جای ممکن به شانهٔ راه ببرید، فلاشر را روشن کنید، مثلث خطر را با فاصلهٔ کافی پشت خودرو بگذارید، سرنشین‌ها را پشت گاردریل ببرید و منتظر خودروی امدادی بمانید. جزئیات این چند دقیقه در راهنمای خاموش شدن خودرو در اتوبان آمده است.
تماس شبانه‌روزی امداد خودرو اصفهان: ۰۹۱۳۸۱۹۴۶۸۵
روش درست بکسل کردن با طناب، گام‌به‌گام
اگر همهٔ شرط‌های بخش اول برقرار است و مسیر کوتاه است، این ترتیب را رعایت کنید.
- از طناب یا تسمهٔ مخصوص بکسل استفاده کنید که توان آن برای وزن خودرو کافی باشد؛ طناب رخت، سیم یا زنجیر نازک جای آن را نمی‌گیرد. طول مناسب معمولاً حدود چهار تا شش متر است.
- طناب را فقط به قلاب بکسل ببندید. جای این قلاب در دفترچه آمده و در بسیاری از خودروها پیچی است که در کیف ابزار قرار دارد و پشت درپوش کوچک سپر بسته می‌شود. به سپر، طبق، اکسل یا میل فرمان نبندید.
- وسط طناب یک پارچهٔ روشن یا رنگی گره بزنید تا رهگذرها و راننده‌های دیگر آن را ببینند.
- در خودروی خراب، سوئیچ را باز بگذارید تا قفل فرمان آزاد بماند، دنده را خلاص کنید و ترمز دستی را بخوابانید. اگر باتری توان دارد، فلاشر هر دو خودرو را روشن کنید.
- پیش از حرکت با هم قرار بگذارید: مسیر دقیق، جای توقف و علامت ایستادن، مثلاً یک بوق کوتاه یا چراغ.
- رانندهٔ جلویی آرام حرکت کند تا طناب کم‌کم کشیده شود، و بعد بدون تکان راه بیفتد. هر ضربهٔ ناگهانی به قلاب و طناب فشار چندبرابر می‌آورد.
- سرعت را در حد حرکت آهسته در خیابان فرعی نگه دارید و از ترمز ناگهانی و پیچیدن تند دوری کنید.
- رانندهٔ عقبی وظیفه دارد طناب را کشیده نگه دارد؛ پیش از توقف و در سرازیری او باید زودتر و نرم ترمز بگیرد تا طناب شل نشود و زیر چرخ نرود.
- در پیچ‌ها خودروی جلویی کمی بازتر بپیچد تا خودروی عقبی به جدول یا خودروی پارک‌شده نخورد.
نکته: در خودروی کشیده‌شده فقط راننده بنشیند. سرنشین‌ها، به‌ویژه کودکان، با خودروی جلویی یا وسیلهٔ دیگری بروند.
اشتباه‌هایی که بیشترین خسارت را می‌زند
- بستن طناب به سپر یا قطعه‌های جلوبندی، که با اولین تکان کنده یا کج می‌شود.
- طناب خیلی کوتاه که جای ترمز گرفتن نمی‌گذارد، یا خیلی بلند که در پیچ‌ها کنترل را سخت می‌کند.
- بستن سوئیچ برای صرفه‌جویی در باتری؛ با اولین چرخش، فرمان قفل می‌شود.
- کشیدن خودروی اتوماتیک در حالت خلاص به این خیال که خلاص یعنی آزاد.
- کشیدن خودروی سنگین‌تر با خودروی سبک‌تر، که در سرازیری و هنگام ترمز خطرناک است.
- حرکت در تاریکی بدون فلاشر و بدون نشانه روی طناب.
کی یدک‌کش خبر کنیم و کی کفی
اگر خودرو دندهٔ دستی و تک‌دیفرانسیل است و چرخ‌هایش سالم می‌چرخد، یدک‌کش که چرخ‌های محرک را از زمین بلند می‌کند کافی است. برای خودروی اتوماتیک، دودیفرانسیل، تصادفی، شاسی‌کوتاه یا خودرویی که چرخش قفل شده، خودروبر کفی انتخاب درست است، چون هر چهار چرخ روی کفی می‌نشیند و هیچ قطعه‌ای در طول مسیر نمی‌چرخد. مقایسهٔ کامل این دو را در راهنمای یدک‌کش یا کفی خودروبر بخوانید.
هنگام تماس با ۰۹۱۳۸۱۹۴۶۸۵ این چند مورد را بگویید تا خودروی مناسب فرستاده شود: مدل خودرو و نوع گیربکس، این‌که چرخ‌ها می‌چرخند یا نه، جای دقیق توقف (خیابان، پارکینگ یا کنار جاده) و مقصد. هزینه به مسافت، نوع خودروی امدادی و ساعت درخواست بستگی دارد؛ پیش از اعزام مبلغ را تلفنی بپرسید.
جمع‌بندی
طناب بکسل برای چند صد متر و برای خودروی دنده‌دستیِ سالم از نظر ترمز و فرمان است. برای هر حالت دیگر، از اتوماتیک و دودیفرانسیل تا اتوبان و خودروی تصادفی، خسارتِ احتمالی کشیدن با طناب از هزینهٔ حمل درست بیشتر است. اگر دربارهٔ خودروی خودتان مطمئن نیستید، دفترچه را نگاه کنید یا پیش از هر کاری تلفنی بپرسید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا خودروی اتوماتیک را می‌شود در حالت خلاص بکسل کرد؟
در بیشتر خودروها نه. با موتور خاموش، روغن‌کاری گیربکس اتوماتیک انجام نمی‌شود و چرخیدن چرخ‌های محرک به آن آسیب می‌زند. فقط اگر دفترچهٔ همان خودرو مسافت و سرعت مشخصی را مجاز دانسته، در همان حد عمل کنید.
طناب بکسل را به کجای خودرو ببندیم؟
فقط به قلاب بکسل که سازنده برای همین کار گذاشته است. جای آن در دفترچه آمده و معمولاً پشت درپوش کوچکی روی سپر است. سپر، طبق و اکسل برای کشیدن ساخته نشده‌اند.
هنگام بکسل، موتور خودروی خراب باید روشن باشد؟
اگر موتور روشن می‌شود و خطری ندارد، روشن بودنش ترمز و فرمان را سبک می‌کند. اگر روشن نمی‌شود، سوئیچ را باز بگذارید تا فرمان قفل نشود و بدانید که ترمز و فرمان سنگین‌تر از همیشه است.
برای بکسل با طناب چه سرعتی مناسب است؟
سرعت آهسته، در حد حرکت در خیابان فرعی و بدون شتاب و ترمز ناگهانی. هر چه سرعت بیشتر شود، رانندهٔ عقبی زمان کمتری برای ترمز گرفتن دارد.
اگر وسط راه طناب پاره شد چه کنیم؟
رانندهٔ عقبی آرام ترمز بگیرد و خودرو را به کنار راه ببرد؛ رانندهٔ جلویی هم جلوتر در جای امن بایستد. طناب پاره‌شده را دوباره گره نزنید، چون در همان نقطه ضعیف شده است.